Krakowskie fortyfikacje
Twierdza Kraków
 
 
Menu
   HOME
   FORTY
   CIEKAWE ARTYKUŁY
   HISTORIA FORTÓW
   GALERIA
   MAPA SERWISU
   KONTAKT
   O STRONIE
   LINKI


 

autor: Teresa Kwiatkowska 1-08-2004 Dziennik Polski

Ignący Krieger (1817-1889) wraz z synem Natanem (1844-1903) zajęli poczesne miejsce w historii krakowskiej fotografii, a to dzięki zdjęciom Krakowa.
Ignacy Krieger był pierwszym artystą kamery fotograficznej, który fotografowanie miasta uczynił głównym tematem swojej pracy. Fotografował Kraków i jego zabytki. Fotografie sygnowane I. Krieger spotkać można było na terenie wszystkich trzech zaborów. Firma posiadała spisy i albumy - katalogi oferowanych do sprzedaży "krajowidoków", które stały się pierwowzorem współczesnych widokówek.

Kraków - dawna stolica Polski - żywy pomnik narodowej tradycji, stał się miejscem, do którego ściągali Polacy z kraju i zagranicy. Przyjrzyjmy się dwóm fotografiom - dołączonym do dzisiejszego wydania "Dziennika Polskiego" - przedstawiającym wzgórze wawelskie.


Wawel - wapienne wzniesienie w centrum Krakowa - nad Wisłą, z wielkim zespołem zabytków o wyjątkowych walorach historycznych i artystycznych, był przez wieki siedzibą polskich królów, ich nekropolią oraz miejscem, gdzie tworzyła się polska historia. Po okresie dynamicznego rozwoju w wiekach średnich i rozkwicie doby renesansu nadeszły w drugiej połowie XVII wieku czasy zastoju i wojen, a z końcem XVIII stulecia Polska utraciła swoją nie-, podległość. Kraków przypadł Austrii.

I tak, przez większą część XIX wieku, wzgórze wawelskie zajmowały wojska austriackie, które zaadaptowały istniejące budowle na cele wojskowe. Dopiero za czasów autonomii galicyjskiej (od 1867 roku) miasto Kraków podjęło starania o odzyskanie Wawelu i przeprowadzenie prac restauracyjnych. W 1880 roku Sejm Galicyjski Krajowy podjął uchwałę o ofiarowaniu zamku na rezydencję cesarzowi Franciszkowi Józefowi. Cesarz przyjął ów prezent.

W 1895 roku przystąpiono do gruntownej restauracji katedry i przylegających doń budynków, prace były prowadzone pod kierunkiem Sławomira Odrzywolskiego. Od 1905 roku pracami kierował Zygmunt Hendel, w tym też roku wojsko austriackie opuściło koszary na Wawelu i przystąpiono do odnowy zamku królewskiego. Od 1916 roku pracami przy odnowie Wawelu kierował Adolf Szyszko-Bohusz.
Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku nie przerwano prac konserwatorskich i udostępniono Wawel dla zwiedzających. Niewielka przerwa nastąpiła w czasie II wojny światowej, kiedy zamek był siedzibą władz, okupacyjnych.. generalnego gubernatora Hansa Franka. Obecnie wzgórze wawelskie wraz z katedrą i zamkiem jest pomnikiem narodowej przeszłości, miejscem kultu religijnego, a przy tym siedzibą Muzeum Zamku Królewskiego i Muzeum Katedralnego.
Wzgórze wawelskie fotografowane przez Ignacego Kriegera to Wawel po części austriacki, zamieniony w koszary. Pierwsze zdjęcie, wykonane około 1894 roku, ukazuje wzgórze wawelskie od strony zachodniej. Widnieje na nim katedra z trzema wieżami: Zygmuntowską ze słynnym dzwonem "Zygmunt", sfotografowanym przed rozpoczęciem gruntowej restauracji w latach 1895-1910, wieżą Zegarową z posągami śś. Kazimierza, Wacława i biskupa Stanisława w kondygnacji hełmu oraz wyłaniającą się z głębi wieżą Srebrnych Dzwonów, zwaną Wikaryjską, pod którą znajduje się krypta marszałka Józefa Piłsudskiego. Za nim ujęte zostały domy rorantystów (kapelanów kaplicy Zygmuntowskiej), misjonarzy oraz dawne seminarium duchowne. Dalej widoczny jest trójryzalitowy budynek szpitala wojskowego, wybudowanego na miejscu zburzonych murów, wg projektów Feliksa
Księżarskiego w latach 50. XIX wieku. Niestety, podzielił on losy innych obiektów rozebranych po roku 1945.
Po prawej stronie fotografia przedstawia przysłonięte drzewami wieże: Złodziejską i Sandomierską, które w tym czasie obniżono i nakryto płaskim dachem, dodając krenelaże. Zachodnie zbocze wzgórza wawelskiego obiega osiemnastowieczny mur kleszczowy, zwieńczony austriackim krenelażem.
Z lewej, u podnóża Wawelu, dostrzegamy nieistniejące już budynki, pochodzące z 2. połowy XIX wieku. Po prawej, na tak zwanym cyplu dębnickim widoczny jest dwupiętrowy budynek z wieżą, zwany willą Różańskiego, pochodzący z lat 80. XIX wieku, a wyburzony w latach 30. następnego stulecia. Na pierwszym planie naszą uwagę przykuwa niezwykły dzisiaj widok - sunące po Wiśle barki.
Druga fotografia zamku wawelskiego, tym razem ujętego od północnego wschodu, zo-stała wykonana przez Kriegera około 1880 roku. Fotografia prezentuje wschodnie skrzydło zamku wraz z Basztą Jordanką i wieżą Duńską, zwaną Pawilonem Gotyckim, przekształconą w latach 1854-56 w stylu neogotyckim i -opatrzoną laskowaniami. Dopiero w latach dwudziestych ubiegłego stulecia wieżę odnowił Adolf Szyszko-Bohusz, przywracając renesansową loggię widokową.
Północno-wschodni narożnik zamku tworzy Kurza Stopa wtopiona pomiędzy dawną wieżę Duńską a wieżę Zygmunta III po prawej stronie. W Kurzej Stopie nad oknami belwederku widzimy trzy tarcze kamienne z 1. połowy XV wieku z herbami Polski i Litwy oraz podwójnym krzyżem - herbem Jagiełły. W dolnych kondygnacjach wież: Duńskiej i Zygmunta III oraz skrzydle północnym zamku, po prawej stronie, okna zakrywają drewniane zasłony. W pomieszczeniach tych mieścił się wówczas areszt.
Na pierwszym planie fotograf ujął austriackie fortyfikacje z kolistym rondlem, wzniesione z kamienia i cegły w latach 1848-54 na miejscu szańca ziemnego z początku XVIII wieku. Wewnątrz znajduje się kazamata, w ścianie zaś okna i strzelnice. Po lewej, poza zamkowym wzgórzem, widnieje fragment barokowego, łamanego dachu domu kapitulnego. Narożny dom kapitulny przylega od zachodu do kościoła św. Idziego, mieszczącego się obecnie przy ulicy Podzamcze 2.


Stronghold ™ All Rights Reserved © 2013